Ispunjavate finansijske uslove, ali banka vas je ipak odbila za kredit: Evo zašto

Banke ne moraju da odobre svaki zahtev za kredit, čak ni kada klijent ispunjava finansijske uslove. Međutim, gde je granica između legitimne procene rizika i diskriminacije, posebno kada razlog za odbijanje nije direktno povezan sa prihodima ili kreditnom sposobnošću.

Narodna banka Srbije primila je mali broj pritužbi zbog navodne diskriminacije u bankama, a najčešće su se odnosile na državljanstvo i godine.

Teme za vas

Prema podacima centralne banke, primljen je veoma mali broj pritužbi korisnika koje se odnose na diskriminaciju. Nijedna od njih nije ukazivala na diskriminaciju zbog političkih, verskih ili drugih stavova i uverenja.

Najveći broj pritužbi koje su korisnici podnosili smatrajući da su diskriminisani odnosio se na državljanstvo i starosnu dob. Među njima su bile i pritužbe pojedinih ruskih državljana kojima su banke odbile da uspostave poslovni odnos.

Kako objašnjavaju u NBS, u tim slučajevima bankesu primenjivale takozvani „derisking“ (de-risking), odnosno strategiju izbegavanja rizika.

"Ovaj pristup podrazumeva odbijanje poslovnog odnosa sa klijentima koji su procenjeni kao srednje ili visokorizični, pre svega sa stanovišta propisa o sprečavanju pranja novca. Banke se na to odlučuju, između ostalog, kada procene da bi detaljne provere i kontinuirano praćenje određenih klijenata zahtevali nesrazmerno velike troškove", kažu u Centralnoj banci za Kamaticu.

Druga grupa pritužbi odnosila se na starije građane kojima banke nisu odobravale određene finansijske usluge, najčešće kredite. Prema objašnjenju NBS, banke u takvim slučajevima procenjuju rizike i mogu zaključiti da je pružanje određene usluge klijentima starije životne dobi previše rizično ili finansijski neisplativo. Ipak,sama činjenica da je neko odbijen zbog godina ili državljanstva ne znači automatski da je diskriminisan. Ključno je da li je odluka zasnovana na objektivnim kriterijumima ili na nedozvoljenom razlikovanju klijenata.

Kada banka može da vas odbije?

Banke imaju pravo da odlučuju o tome da li će sa određenim licem uspostaviti poslovni odnos, pod uslovom da primenjuju utvrđene kriterijume za pružanje finansijskih usluga i da su oni objektivno zasnovani. Takođe imaju pravo i obavezu da upravljaju kreditnim i drugim rizicima. To znači da ispunjavanje osnovnih finansijskih uslova samo po sebi ne garantuje da će kredit biti odobren.

"Banka može uzeti u obzir i druge rizike relevantne za konkretnu uslugu. Međutim, sloboda odlučivanja ne znači da može proizvoljno da postupa prema klijentima.Uskraćivanje usluge može predstavljati diskriminaciju ako se zasniva na ličnom svojstvu koje je zaštićeno zakonom, a ne na opravdanim i objektivnim razlozima. Postoji i važan izuzetak: građani imaju pravo na platni račun sa osnovnim uslugama pod uslovima propisanim zakonom, pa se to pravo razlikuje od mogućnosti dobijanja kredita ili drugih bankarskih proizvoda", naglašavaju u NBS.

Oni dalje navode da u slučajevima obuhvaćenim pomenutim pritužbama nisu utvrdili diskriminatornu praksu, jer su odluke banaka bile zasnovane na objektivnim kriterijumima, pre svega na proceni rizika.

(Telegraf Biznis/Kamatica)