Ovo je bila NAJVIŠA zgrada u staroj Jugoslaviji: Nećete nikad pogoditi u kojem gradu!

Dok se i dalje čeka odluka o sudbini modernističkog hotela „Internacional“ u Zenici, oko čijeg su očuvanja pre nekoliko meseci reagovali stručna javnost i građani u Bosni i Hercegovini i regionu, kao i kako će izgledati nakon trenutne obnove enterijera, pažnja se ponovo usmerava ka drugim delima istog arhitekte u ovom gradu.

Jedno od njih je i Lamela, stambena zgrada koja predstavlja jedan od najupečatljivijih primera modernističke arhitekture u Zenici, a čiji je autor, kao i hotela „Internacional“, arhitekta Slobodan Jovandić.

Teme za vas

Iako je Lamela dobro poznata stanovnicima Zenice jer je deo vizure grada, reč je o objektu koji je široj javnosti uglavnom nepoznat. Pre rata, Lamela je bila najviša stambena zgrada na Balkanu, visoka 101 metar, sa 27 spratova i 232 stana. Prema rečima lokalnih poznavalaca, stanovi u ovoj zgradi su i danas izuzetno traženi i brzo nalaze kupce.

Prema navodima Afanа Abazovića, jedinog turističkog vodiča u Zenici, u poslednje vreme primećen je porast broja turista zainteresovanih za arhitekturu.
– Putem agencije Atlas Obscura dolaze arhitektonske ture koje obilaze i Zenicu. Grupe od po petnaestak ljudi dolaze iz SAD-a, Kanade, Velike Britanije i Francuske, a fokus interesovanja je gotovo uvek Lamela – rekao je Abazović.

Kako navodi, posetioci ističu pažljivo uklapanje masivne zgrade u gradski ambijent, kao i njen odraz u reci pored koje se nalazi. Lamela nema potpuno betonsku fasadu, već je obložena pločama koje joj daju mekši vizuelni utisak. Originalna boja bila je sivo-žuta, iako je danas žuta gotovo neprimetna.

- Bilo je i grupa iz Splita, ranije i iz Zagreba - dodaje Abazović.

Grad Zenica razvijan je prema Generalnom urbanističkom planu iz 1955. godine, koji je izradio hrvatski arhitekta Juraj Neidhardt. Iako plan nije u potpunosti poštovan tokom razvoja grada, on je, prema mišljenju stručnjaka, postavio čvrstu osnovu današnje urbane strukture.

U periodu naglog industrijskog rasta, kada je u Zenicu dolazio veliki broj radnika, građeni su brojni stambeni objekti - najpre peterospratnice bez liftova, ali sa kupatilima, što je u to vreme predstavljalo značajan standard. Nakon zemljotresa u Skoplju, započeta je izgradnja Lamele. Projekat datira iz 1971. godine, dok je zgrada završena 1977. godine, prenosi Jutarnji.

Lamela je bila prva zgrada u Jugoslaviji građena metodom pilota, a stanovi su bili komforniji, iako namenjeni širokom sloju stanovništva.

Zgrada ima i jednu neobičnu prednost – direktan pogled na stadion.
– Stanovi funkcionišu kao lože. Stanari izlaze na balkone, gleda se utakmica kao na dlanu. Tokom važnih mečeva, pojedini stanovi se iznajmljuju i za oko 150 evra dnevno, kada neko nema kartu - objašnjava Abazović.

O arhitektonskoj strukturi zgrade govorio je i Vedad Islambegović, vanredni profesor Arhitektonskog fakulteta u Sarajevu, koji ističe da Lamela nosi ime jer je sastavljena od šest lamela koje zajedno čine jedinstvenu kompoziciju.

Islambegović trenutno istražuje i opus arhitekte Karla Kužatka, koji je, zajedno sa Jurjem Neidhardtom, učestvovao u izradi GUP-a Zenice, iako nije bio potpisan kao autor. On je ustupio i arhivsku crno-belu fotografiju Lamele iz perioda neposredno nakon izgradnje, dok je fotografija Lamele u zelenilu Zenice ustupljena iz produkcije Hulahop za HRT, autora dokumentarnog serijala Betonski spavači.

(Telegraf Biznis)