Čuvena tvrđava na prodaju: JNA nekada iz nje čuvala granicu, a sada je može kupiti svako za 5 miliona evra

Nakon Arze, na sajtovima za prodaju nekretnina u Crnoj Gori pojavila se još jedna ineverovantna nekretnina  - impozantna austrougarska tvrđava u Boki.

U Upravi za zaštitu kulturnih dobara crnogorskim "Vijestima" je nezvanično rečeno da su upoznati sa oglasom za prodaju tvrđave, te da će o tome zvanično obavestiti Nacionalnu komisiju za UNESCO i Vladu kako bi država eventualno preduzela adekvatne korake da taj vredni istorijski objekat vrati u svoj posed i adekvatno zaštiti.

Teme za vas

Kao aktuelni vlasnik ove nekretnine upisana je kompanija "Norex Management Montenegro". Na sajtu agencije za promet nekretnina "Dream Estates Montenegro“, koja je deo međunarodne grupacije "Savills", objavljen je oglas za prodaju austrougarske tvrđave Kabala na obali poluostrva Luštica, na ulazu u Boku. Po ceni od pet miliona evra prodaje se, kako je navedeno, "zemljište/projekti/ruševina" ukupne površine 23.539 kvadrata.

Na sajtu "Dream Estates Montenegro" navodi se da je reč o "istorijskoj austrijskoj tvrđavi Fort Kabala, poluostrvo Luštica", na administrativnoj teritoriji opštine Herceg Novi.

Foto: Shutterstock/Nikiforov Alexander

- Retka prilika da posedujete deo evropske vojne istorije. Iznad mirnog primorskog sela Rose, na ulazu u veličanstveni Bokokotorski zaliv, uzdiže se Fort Kabala - izuzetna tvrđava izgrađena krajem 19. veka, između 1895. i 1897. godine, od strane Austrougarske monarhije. Projektovana kao deo južno-jadranskog odbrambenog sistema, tvrđava je nekada čuvala strateški morski prolaz u Bokokotorski zaliv, jedan od najlepših prirodnih zaliva u Evropi. Sa uzdignute pozicije, Fort Kabala pruža zadivljujuće panoramske poglede – na hrvatsku obalu i poluostrvo Prevlaka na zapadu, te na Igalo, Herceg Novi i crnogorsku rivijeru na istoku - piše u oglasu.

U Upravi za zaštitu kulturnih dobara "Vijestima" je nezvanično rečeno da su upoznati sa oglasom za prodaju Kabale, te da će o tome zvanično obavestiti Nacionalnu komisiju za UNESCO i Vladu kako bi država eventualno preduzela adekvatne korake da taj vredni istorijski objekat vrati u svoj posed i adekvatno zaštiti.

Posrednici u prodaji ove nekretnine navode da je tvrđava Kabala "arhitektonsko nasleđe".

- Izgrađena od kamena, cigle, betona i ojačanog metala, tvrđava ima dva glavna nivoa - donji nivo sa prostorijama za garnizon i skladištima municije, i gornju odbrambenu platformu namenjenu artiljeriji i osmatranju. Okružena zaštitnim zidom i suvim šancem, tvrđava predstavlja izvanredan primer kasnog devetnaestovekovnog austrougarskog vojnog inženjerstva. Iako je trenutno obrasla agavama, čempresima i bršljanom, struktura je i dalje stabilna – spremna za vizionarskog investitora koji će joj vratiti istorijski sjaj - piše u oglasu.

Ističe se da ova nekretnina ima "potencijal za razvoj" jer obuhvata parcelu od 23.539 m², "zoniranu za turistički i ugostiteljski razvoj".

- Prema lokalnom planskom dokumentu, moguća je izgradnja različitih objekata turističke namene, uključujući: turistički centar, hotel, vile sa bazenima za izdavanje, zatvoreni kompleks vila, privatni smeštaj, turističke objekte u obalnoj zoni, sportske i rekreativne sadržaje, park posebne turističke namene. Zahvaljujući povišenoj poziciji uz more, idealna je za projekat koji spaja istoriju, ekskluzivu i prirodu, od destinacijskog hotela do privatnog odmorišta sa impresivnim pogledom na more - reklamiraju staru austrougarsku tvrđavu u agenciji "Dream Estates Montenegro".

Kao prednosti ove lokacije navode njenu relativnu blizinu turističkom rizortu Luštica Bay, Aerodromu Tivat, Starom gradu u Kotoru i Porto Montenegru, kao i ostrvu i austrougarskoj tvrđavi Mamula koju je egipatsko-švajcarska kompanija Orascom već pretvorila "u ekskluzivni boutique hotel i spa centar".

Foto: Shutterstock/ALEXEY KOIMSHIDI

- Uprkos skrivenoj lokaciji, Fort Kabala je dobro povezan sa glavnim destinacijama crnogorskog primorja, omogućavajući i privatnost i praktičnost. Prednosti ove investicije su da je u pitanju autentična austrougarska tvrđava (1895–1897), izuzetni panoramski pogledi na Jadran i Bokokotorski zaliv; velika parcela uz fleksibilno turističko zoniranje; jedinstven arhitektonski identitet - osnova za projekat prepoznatljivog karaktera; jedna od poslednjih istorijskih tvrđava u privatnom vlasništvu na crnogorskoj obali - piše.

Navode da je Fort Kabala "više od nekretnine" i "poziv vizionarima".

- To je prilika da se oživi spomenik evropske istorije i pretvori u destinaciju koja spaja prošlost i budućnost. Bilo da ga zamislite kao luksuzni rizort, muzej baštine ili privatno imanje, ova nekretnina nudi neograničen potencijal za one sa maštom i ambicijom“, poručuju iz agencije „Dream Estates Montenegro - navodi se.

Tragovi vode do Paname

Tvrđava Kabala, iako je stara više od veka i deo je jedinstvenog i složenog austrougarskog fortifikacionog sistema „Primorska tvrđava Boka“ koji je deo kulturno-istorijskog nasleđa ne samo Crne Gore već još desetak danas nezavisnih evropskih država koje su činile Austrougarsku imperiju, u Crnoj Gori nema zvaničan status pojedinačnog kulturnog dobra.

U evidenciji Uprave za nekretnine Crne Gore katastarska parcela 1527 KO Rose na kojoj se nalazi tvrđava Kabala zvanično se vodi kao „neplodno zemljište“ površine 23.539 kvadrata sa teretom morskog dobra, ali na njoj, po zvaničnoj evidenciji, ne postoje upisani objekti. Kao aktuelni vlasnik ove nekretnine upisana je kompanija "Norex Management Montenegro" iz Podgorice. Kao jedini osnivač i vlasnik ove firme u evidenciji Privrednog suda figurira kompanija "Janov White Sea Investment S.A." iz Paname.

Kako su "Vijesti" objavile u septembru 2005. godine, potkop za podmornice "Kabala", među šest investitora koji su poslali ponude na konkursu Fonda za reformu sistema odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora, kupila je beogradska firma „ADOC“ za 1,65 miliona evra.

Kabala je samo jedna u nizu starih austrougarskih tvrđava u Boki koje su dospele u privatne ruke jer ih je 2005, u osvit crnogorskog referenduma o nezavisnosti, prodao tadašnji Fond za reformu sistema odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora.

Austrougarske tvrđave u Boki naime, pre toga su decenijama kao vojni objekti bile deo imovine nekadašnje JNA, a kada su se crnogorske vlasti predvođene DPS-om dogovorile sa tadašnjom vlašću u Srbiji koju je predvodila Demokratska stranka o formiranju Fonda za reformu sistema odbrane SCG, ove tvrđave, kao i dobar deo drugih atraktivnih nekretnina na primorju koje su bile deo imovine tadašnje Vojske državne zajednice Srbija i Crna Gora, proglašene su viškom i krenula je njihova ubrzana prodaja po najčešće simboličnim cenama. Na čelu SCG i Sistema odbrane tada je bio predsednik državne zajednice SCG, visoki funkcioner DPS-a Svetozar Marović, a Fond za reformu sistema odbrane je tada neke od najatraktivnijih nekretnina na primorju prodao biznismenima i firmama koje su kasnije dovođene u vezu sa budvanskom organizovanom kriminalnom grupom koju je predvodio danas od pravde odbegli Svetozar Marović.

Foto: Shutterstock/ALEXEY KOIMSHIDI

Neke od tada prodatih austrougarskih tvrđava u međuvremenu su novi vlasnici pokušali da preprodaju, pa je tako 2021. crnogorska javnost bila konsternirana kada se na tvrđavi Arza, na istoimenom rtu sa južne strane ulaza u zaliv Boke, pojavio veliki natpis "For sale" sa kontakt brojem telefona prodavca. Taj broj je pozvao i tadašnji crnogorski ministar finansija i socijalnog staranja Milojko Spajić koji je potom na društvenoj mreži X napisao da mu se "na dati broj telefona niko ne javlja".

- Proverićemo vlasništvo. Posle decenija raspikućstva država bi trebalo da preuzme ovakva kulturna bogatstva i da ih valorizuje kako treba - poručio je tada Spajić, međutim Arza do danas nije vraćena u državno vlasništvo.

Kabala bila naoružana sa osam artiljerijskih oruđa

Fort Kabala površine 3.719 kvadrata je samo jedna u nizu tvrđava u Boki koje se smatraju kulturnim dobrom, ali nebrigom bivše vlasti nikada nisu dobile taj status i nezaštićene su.

Tvrđava Fort Kabala nalazi se na nadmorskoj visini od 110 metara, a građena je od 1895. do 1897. godine kao sastavni deo nekoliko fortifikacija koje su činile tzv. drugu odbrambenu liniju južne odbrambene zone Primorske tvrđave Boka.

Kabala je izgrađena od kamena, a u vreme Austrougarske ova tvrđava je bila naoružana baterijom od četiri merzera kalibra 210 mm i baterijom od četiri topa kalibra 150 mm.

(Telegraf Biznis/Vijesti)