Podigli starosnu granicu za odlazak u penziju na 70 godina: Da li je takav sistem održiv?

Danski parlament je prošle godine usvojio propis kojim se starosna granica za odlazak u punu penziju podiže na 70 godina za osobe rođene nakon 31. decembra 1970. godine. To znači da će građani Danske rođeni od 1. januara 1971. godine moći da se penzionišu tek 2041. godine.

Ovim potezom Danska će prestići Grčku i postati zemlja sa najdužim radnim vekom u Evropskoj uniji.

Teme za vas

Sistem vezan za životni vek

Danska je još 2006. godine uvela model po kojem se starosna granica za penziju vezuje za očekivani životni vek stanovništva, a taj prag se revidira svakih pet godina. Trenutno je granica 67 godina, dok se očekuje da bi nakon 2070. godine mogla da poraste i na 74 godine.

U Grčkoj, koja je trenutno druga po dužini radnog veka u EU, starosna granica će do 2030. godine iznositi 68,5 godina.

Cilj reforme - održiv penzioni sistem

Reforma, zasnovana na dogovoru iz 2006. godine, ima za cilj da obezbedi dugoročnu održivost penzionog sistema kroz usklađivanje sa demografskim promenama i dužim životnim vekom.

Sve vodeće političke stranke u Danskoj podržale su ovaj model, uz obrazloženje da je reč o nužnom prilagođavanju i načinu da se izbegne preveliki pritisak na javne finansije i buduće generacije.

U evropskim državama generalno dolazi do postepenog povećanja starosne granice za penziju, a prema procenama Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD), prosečna granica u EU mogla bi do 2060. godine da se približi 67 godinama, dok će u pojedinim zemljama preći i 70 godina.

Duži život, ali i veći pritisak na sistem

Stanovnici Evrope danas žive duže nego ranije – prosečan očekivani životni vek u EU za osobe rođene 2024. godine iznosi 81,5 godina. To znači da sve veći broj ljudi u penziji provodi i više od 30 godina života, što dodatno opterećuje penzione sisteme.

Kritike: "Nije svako sposoban da radi do 70. godine"

Ipak, deo javnosti u Danskoj upozorava da kontinuirano podizanje starosne granice nije održivo za sve profesije. Kritičari ističu da duži život ne znači i duži radni kapacitet, posebno kod fizički zahtevnih poslova.

„Mislim da je ovo nerealno i nerazumno. Ne možemo da radimo doživotno“, rekao je radnik Tomas Jensen za danski javni servis. On navodi da fizički poslovi ne mogu da se obavljaju do 70. godine i da bi trebalo uvesti fleksibilniji sistem koji uzima u obzir vrstu posla i zdravstveno stanje.

Dodaje i da je tokom života imao više operacija i da bi stariji radnici trebalo da imaju više vremena za porodicu i odmor nakon decenija rada i uplaćivanja poreza.

Razlike u Evropi

Iako Danska ima jedan od najdužih radnih veka u EU, njen očekivani životni vek nije najviši u Evropi. Prema podacima Eurostata, stanovnici Danske u proseku žive oko 82 godine – manje nego u Španiji i Švedskoj, ali više nego u Hrvatskoj, gde je granica za penziju uglavnom 65 godina.

(Telegraf Biznis/Index.hr)